Hücre Zarında Madde Alışverişi?
15 Mayıs 2024 Çarşamba

Hücre Zarında Madde Alışverişi?

Hücre zarında madde alışverişi; Hücreler içlerinde bulundukları ortamla sürekli etkileşim halindedirler. Seçici geçirgen olan hücre zarı bulunduğu ortamdan yaşamı için ihtiyaç duyduğu maddeleri alarak dışarı hücre atıklarını bırakır. Madde alışverişi sırasında oksijen, karbondioksit, aminoasit, su, mineraller, glikoz, gliserol, yağ asitleri ve alkol hücre zarından rahatça geçerken protein, nişasta, yağ ve karbonhidratlar hücre zarından geçemezler. Böylelikle hücre kararlı iç dengesini korumayı başarır. Hücre zarındaki madde alışverişi sırasında elektriksel, mekaniksel ve hormonal bazı etmenler hücre zarının geçirgenliğini etkilerken zar yapısındaki farklılıklar ve dış faktörler de zardan geçiş hızları üzerinde etkilidir.

Hücre zarında harcanan enerji yani Atp'ye göre madde alışverişi aktif ya da pasif olarak adlandırılır.

Pasif taşıma; hücre zarında basit difüzyon, kolaylaştırılmış difüzyon ve osmoz şekillerinde gerçekleşir. Difüzyon, bir maddenin çok olduğu (Yoğun olduğu) ortamdan az olduğu ortama doğru hareket etmesine denir. Difüzyon sırasında enerji harcanmaz, enzim kullanılmaz, denge sağlanana kadar devam eder. Basit difüzyon; madde çok yoğun olduğu taraftan az yoğun olduğu tarafa denge halini sağlayana kadar kendi kinetik enerjilerini kullanarak geçiş yaparlar. Kolaylaştırılmış difüzyon, basit difüzyon sırasında hücre zarından geçemeyen hücre için yararlı maddeler kendilerine özel protein kanallardan hücre zarına geçiş yapar. Kolaylaştırılmış difüzyon basit difüzyona nazaran daha hızlı gerçekleşir. Enzimler aracılığıyla madde geçişi sağlanır. Osmoz ise su ve benzeri çözücülerin difüzyonudur, osmoz sırasında su çok olduğu yerden az olduğu yere doğru hareket eder. Bir hücre kendinden daha az yoğun bir ortama girdiğinde suyu absorbe eder, hücrenin bu emme gücü ozmotik basınç olarak ifade edilir. Osmozda suyun taşınması sırasında atp gerekmez, su çok yoğun olduğu yerden az yoğun olduğu yere kendi kinetik enerjisini kullanarak geçiş yapar. Pasif taşıma hem canlı hem cansız hücrelerde gerçekleşebilir.

Aktif taşıma; Endositoz ve ekzositoz şeklinde gerçekleşen taşımadır. Aktif taşıma sırasında, enerji harcanır, enzim kullanılır. Aktif taşıma pasif taşımayla kıyaslandığında sadece canlı hücrelerde görülür. Hücrede taşıyıcı moleküller bulunur. Denge sağlama amacı yoktur. Endositoz; hücre zarından geçemeyecek kadar büyük olan maddelerin ceplerle içeri alınmasına denir. Cepler, hücre zarının besin maddesini içeri almak için cep şeklinde açtığı oyuklardır. Bu ceplere dolan besin maddeleri hücre içine doğru ilerleyerek besin kofulu şeklinde sitoplazmaya bırakılır. Kofuldaki besin maddesi lizozomlardaki enzimler aracılığıyla parçalanır. Endositoz sırasında, enerji harcanır, enzimler kullanılır, bitki hücreleri gibi çeperli hücrelerde görülmez. Tek hücrelilerde ve akyuvarlarda çok görülür. Hücrede canlılık belirtisidir. Endositoz sırasında hücre zarı azalır, hücrenin içeriği artar. Fagositoz ve pinositoz olmak üzere iki şekilde gerçekleşir. Fagositoz'da katı maddeler hücre içine alınırken pinositoz sırasında sıvı besin maddeleri hücre içine alınır. Ekzositoz da ise hücre içine alınan ve hücrenin metabolizması için gereken besinler kullanıldıktan sonra ortaya çıkan atıklar hücre dışına atılır. Bu atıklar boşaltım kofulu ve golgi yardımıyla yapılır. Bitki ve hayvan hücrelerinde görülür. Tatlı sularda yaşayan bazı tek hücreli canlılarda hücre içindeki fazla suyu ekzositoz yoluyla boşaltırlar. Ekzositoz sırasında hücre zarı artar, hücrenin içeriği azalır.

Hücre Zarında Madde Alışverişi Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Editörün Seçtiği

İlginizi Çekebilir

Vejetatif Üreme

Vejetatif Üreme

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Koful Kontraktil Kofil

Koful Kontraktil Kofil

Dendritik Hücre Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Dendritik Hücre Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Fetal Kök Hücre Nedir ve Nasıl Yapılır?

Fetal Kök Hücre Nedir ve Nasıl Yapılır?

Atipik Hücre Türleri ve Özellikleri

Atipik Hücre Türleri ve Özellikleri

Homolog Kromozom

Homolog Kromozom

Güncel

Sentriyol Türleri ve Özellikleri

Sentriyol Türleri ve Özellikleri

Güncel

Hücre Zarının Görevleri Nelerdir?

Hücre Zarının Görevleri Nelerdir?

Güncel

Kök Hücre Nakli Nedir ve Nasıl Yapılır?

Kök Hücre Nakli Nedir ve Nasıl Yapılır?

Hücre Neden Bölünür?

Hücre Neden Bölünür?

Kök Hücre ile Saç Ekimi

Kök Hücre ile Saç Ekimi

Kas Hücresi Türleri ve Özellikleri

Kas Hücresi Türleri ve Özellikleri

Epitel Hücre Nedir ve Faydaları Nelerdir?

Epitel Hücre Nedir ve Faydaları Nelerdir?

Basit DNA Modelleri

Basit DNA Modelleri

İnsan Vücudunda Lipit

İnsan Vücudunda Lipit

Instagram

  • galeri1
  • galeri2
  • galeri3
  • galeri4
  • galeri5
  • galeri6